1: Stedelijke omgeving

Het verschil tussen begroting en realisatie van de grondexploitaties is opgebouwd uit het geprognosticeerd eindresultaat van de grondexploitaties en de gerealiseerde lasten en baten in 2025 (cashflow). Voor een gedetailleerde toelichting op de ontwikkeling van de geprognosticeerde eindresultaten verwijzen wij naar het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026.

Resultaat grondexploitaties
In 2025 is op basis van de POC methode -4,734 miljoen euro tussentijdse winst teruggenomen: -3,983 miljoen euro uit de grondexploitatie Leidsche Rijn Uitvoeringsprogramma en -1,007 miljoen euro uit de grondexploitatie Oudenrijn West. Daarnaast is 0,256 miljoen euro tussentijds winst genomen op de grondexploitatie Merwedekanaalzone deelgebied 4 Defensieterrein.

Gekoppeld aan het voorstel over de uitwerking van de bestendige bekostigingssystematiek voor de groei van de stad die nodig is met het oog op besluitvorming over toekomstige investeringen, is bij de Voorjaarsnota 2025 besloten om de bijdrage die de gemeente ontvangt uit de door de rijksoverheid aangekondigde 'Realisatiestimulans woningbouw" te reserveren binnen de reserve grondexploitaties. Conform BBV-voorschriften zijn nog te ontvangen subsidies in 2025 reeds verantwoord (7,427 miljoen euro).
Het resultaat op de verantwoorde bijdrage woningbouwimpuls Merwede (6,636 miljoen euro) betreft de egalisatie van bijdrage versus de daaraan gekoppelde kosten. Deze kasstromen zijn jaarlijks niet gelijk en worden geëgaliseerd via de reserve grondexploitaties. Dit heeft geen effect op het meerjarig verloop van de reserve.​

Grondexploitatie Leidsche Rijn
De gerealiseerde baten zijn 17,662 miljoen euro lager dan begroot. Dit is veroorzaakt door naar 2026 uitgestelde uitgiftes in Papendorp ad. 8,937 miljoen euro, in Leeuwesteyn Noord ad. 8,526 miljoen euro en overige uitgiftes ad. 0,199 miljoen euro.

Binnenstedelijke grondexploitaties
De totale gerealiseerde baten zijn 5,172 miljoen euro hoger dan begroot:

• De gerealiseerde baten in de binnenstedelijke grondexploitaties zijn 4,147 miljoen euro lager dan begroot.
• De overige baten zijn 9,319 miljoen euro hoger dan begroot.

De gerealiseerde baten in de binnenstedelijke grondexploitaties zijn 4,1 miljoen euro lager dan begroot. Dit wordt met name verklaard door de administratieve verwerking van de winstneming 2024 van de grondexploitatie Merwedekanaalzone deelgebied 4 Defensieterrein.

De overige baten zijn per saldo 9,3 miljoen euro hoger dan begroot. Dit houdt verband met de egalisatie van de verantwoorde bijdrage woningbouwimpuls Merwede versus de daaraan gekoppelde kosten (5,8 miljoen euro hoger) en een onttrekking uit de voorziening onderhanden werk om de waardecorrectie op de post bouwgrond in exploitatie op het juiste niveau te  brengen (5,6 miljoen euro hoger). Daarnaast zijn er kosten gemaakt met betrekking tot planbegeleiding (2,1 miljoen euro lager). Omdat we deze kosten nog in rekening gaan brengen bij ontwikkelaars boeken we deze over naar de balans. Doordat de kosten lager zijn, is de overboeking naar de balans ook lager.

Stationsgebied
De gerealiseerde baten zijn 0,629 miljoen euro hoger dan begroot. Dit verschil wordt vooral verklaard door op derden verhaalde kosten voor de omgeving Sijpesteijn en de Knoop.

Investeringsimpuls RSU
Dit bedrag bestaat uit ontvangen bijdragen voor de uitvoering van ruimtelijke ontwikkelingsprojecten. De geprognosticeerde eindstand van de projecten lichten wij toe in het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026 (MPR 2026).

Gebiedsmanagement
De omzet op intentie- en anterieure overeenkomsten gesloten met ontwikkelende partijen in de stad was in 2025 hoger dan verwacht. Onderdeel van deze overeenkomsten is het verhalen van de plankosten. Zowel de baten als de lasten zijn 4,702 miljoen euro hoger dan begroot.

Erfpachtbeheer
 De gerealiseerde baten op erfpachtbeheer zijn 0,606 miljoen euro hoger dan begroot. Dit positieve verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere opbrengsten uit de levering van bloot eigendom (0,378 miljoen euro), canonopbrengsten (0,115 miljoen euro) en overige opbrengsten (0,113 miljoen euro).Tegenover deze hogere baten staan ook extra lasten, die samenhangen met het erfpachtbeheer en de genoemde transacties.

Conversies en bestemmingswijzigingen erfpacht
De gerealiseerde baten op conversies en bestemmingswijzigingen erfpacht zijn 7,426 miljoen euro hoger dan begroot.
Dit verschil wordt vooral verklaard door hogere opbrengsten
uit de Conversieregeling Erfpachten 2017. In 2025 betreft dit 6,463 miljoen euro. De overige opbrengsten van conversies en bestemmingswijzigingen erfpacht zijn 0,963 miljoen euro hoger dan begroot.

Beleidsontwikkeling Grondzaken
De gerealiseerde baten zijn 1,296 miljoen euro hoger dan begroot. Dit verschil wordt vooral verklaard door hogere opbrengsten voor verschillende Europese (project) subsidies.

Strategische verwerving
Zowel de baten als lasten in verband met het beheer van de strategische verwervingen zijn 3,105 miljoen euro hoger.

Overige baten

Het verschil tussen begroting en realisatie van de grondexploitaties is opgebouwd uit het geprognosticeerd eindresultaat van de grondexploitaties en de gerealiseerde lasten en baten in 2025 (cashflow). Voor een gedetailleerde toelichting op de ontwikkeling van de geprognosticeerde eindresultaten verwijzen wij naar het Meerjaren Perspectief Ruimte 2026.

Resultaat grondexploitaties
In 2025 is 2,519 miljoen euro gedoteerd aan de voorziening negatieve grondexploitaties om de risicovoorziening op het voor het Meerjaren Perspectief Ruimte, benodigde niveau te brengen.
Daarnaast is 0,407 miljoen euro vrijgevallen uit de voorziening voor de negatieve grondexploitatie Stationsgebied om de voorziening met het geprognosticeerde eindsaldo van de geactualiseerde grondexploitatie te laten corresponderen.

Grondexploitatie Leidsche Rijn
De gerealiseerde lasten zijn 14,848 miljoen euro lager dan begroot.
Dit is veroorzaakt door uitgestelde civieltechnische en plankosten in de volgende deelprojecten:
> Haarrijn ad 4,721 miljoen euro;
> LR Uitvoeringsprogramma ad 2,900 miljoen euro;
> Leidsche Rijn Centrum ad 1,070 miljoen euro;
> Strijkviertel ad 0,866 miljoen euro;
> Overige kosten ad. 0,201 miljoen euro.
Daarnaast is de verrekening met de balanspost onderhanden werk 5,090 miljoen euro lager dan begroot. Dit zijn geen uitgaven, maar betreft de verrekening van lasten en baten van de grondexploitaties met de balans

Binnenstedelijke grondexploitaties
De totale gerealiseerde lasten zijn 3,742 miljoen euro hoger dan begroot:

• De gerealiseerde lasten in de binnenstedelijke grondexploitaties zijn 26,470 miljoen euro lager dan begroot.
• De verrekening met de balanspost onderhanden werk voor de binnenstedelijke grondexploitaties is 22,324 miljoen euro hoger dan begroot.
• De overige lasten zijn 7,888 miljoen euro hoger dan begroot

Door verschuivingen in de planning en een financieel technische aanpassing van de bijdrage aan de mobiliteitshub XL vanuit de grondexploitaties Beurskwartier, Merwedekanaalzone deelgebied 4 en Lombokplein zijn de gerealiseerde lasten in de grondexploitaties 26,5 miljoen euro lager dan begroot. De verschuivingen in de planning hebben voornamelijk betrekking op de grondexploitaties Beurskwartier (lagere kosten voor verwerving, milieu en bouw- en woonrijp maken), Merwedekanaalzone OPG en Busstalling (lagere kosten voor bovenplanse voorzieningen).

De verrekening met de balanspost onderhanden werk is 22,3 miljoen euro hoger dan begroot. Dit zijn geen uitgaven, maar betreft de verrekening van lasten en baten van de grondexploitaties met de balans.

De overige lasten zijn per saldo 7,9 miljoen euro hoger dan begroot. Dit houdt verband met de egalisatie van de verantwoorde bijdrage woningbouwimpuls Merwede versus de daaraan gekoppelde kosten (5,8 miljoen hoger), een dotatie aan de voorziening onderhanden werk om de waardecorrectie op de post bouwgrond in exploitatie op het juiste niveau brengen (5,6 miljoen euro hoger), gemaakte kosten voor planbegeleiding die we nog in rekening gaan brengen bij ontwikkelaars (2,1 miljoen euro lager) en het resultaat op strategische verwervingen, anticiperende verwervingen, voorraadfunctie en overige kosten grondexploitaties (1,4 miljoen euro lager)

Grondexploitatie Stationsgebied
De gerealiseerde lasten zijn 0,629 miljoen euro hoger dan begroot:

• De gerealiseerde lasten in de grondexploitatie Stationsgebied zijn 4,501 miljoen euro lager dan begroot.
• De verrekening met de balanspost onderhanden werk is 5,130 miljoen euro hoger dan begroot.

De gerealiseerde lasten in de grondexploitatie in 2025 zijn lager door met name verschuivingen in de lasten van in uitvoering genomen werken, zoals Stationsplein Oost, Hollandse en Vlaamse Toren en omgeving Sijpesteijn.
De verrekening met de balanspost onderhanden werk is hoger dan begroot. Dit zijn geen uitgaven, maar betreft de verrekening van lasten en baten van de grondexploitatie met de balans.

Beleidsontwikkeling Grondzaken
De gerealiseerde lasten zijn 0,494 miljoen euro hoger dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door hogere personeelskosten voor Europese subsidies en fondsen en bijdragen aan Europese partners. Door extra inzet op Europese fondsen en subsidies is in 2025 een substantieel hogere opbrengst gegenereerd, zie baten.

Investeringsimpuls RSU
In het Meerjaren Perspectief Ruimte 2025 (MPR 2025) is de (her)programmering van de middelen uit de reserve Investeringsimpuls RSU vastgesteld door de gemeenteraad. De gerealiseerde lasten zijn 7,326 miljoen euro lager dan begroot:

• Voor 6,526 miljoen euro van de afwijkingen geldt dat daadwerkelijke besteding van deze middelen in 2026 of verspreid over de komende jaren plaatsvindt.
• Van de begrote onttrekking uit de reserve betaalbaar wonen van 1,161 miljoen euro is 0,8 miljoen euro niet aangewend. Deze uitgaven verschuiven naar volgend jaar.

Gebiedsmanagement
De omzet op intentie- en anterieure overeenkomsten gesloten met ontwikkelende partijen in de stad was in 2025 hoger dan verwacht. Onderdeel van deze overeenkomsten is het verhalen van de plankosten. Zowel de baten als de lasten zijn 4,702 miljoen euro hoger dan begroot .Door diverse kleine afwijkingen zijn de overige lasten 0,047 miljoen euro lager dan begroot

Strategie, Lobby en Stedelijke Sturing

• Voor de implementatie Omgevingswet is van het Rijk budget verkregen. De gerealiseerde lasten zijn 1,726 miljoen euro lager dan begroot. Dit komt doordat de besteding van deze middelen verspreid over de komende jaren plaatsvindt.
• Overige lasten zijn 0,561 miljoen euro lager dan begroot.

Strategische verwervingen
Zowel de baten als lasten in verband met het beheer van de strategische verwervingen zijn 3,105 miljoen euro hoger.

Bedrijfsmiddelen
De inzet van medewerkers in het ruimtelijk domein wordt doorbelast naar de verschillende projecten en ruimtelijke opgaven. Deze inzet kon niet volledig conform begroting worden doorbelast, met name vanwege hoger ziekteverzuim en veel verlof.

Overige lasten

Onttrekkingen

Bij de Tweede bestuursrapportage 2021 heeft de raad besloten om de resultaten op afgesloten en lopende grondexploitaties alsmede kosten waarvoor binnen de reserve grondexploitatie bedragen zijn gereserveerd nog in het lopende jaar te verrekenen met de reserve grondexploitatie. Op basis van dit besluit zijn diverse baten en lasten met betrekking tot de grondexploitaties verrekend met de reserve grondexploitatie.

De hogere onttrekkingen uit de reserve grondexploitaties bestaan uit:

• 3,983 miljoen euro correctie op de in het verleden genomen tussentijdse winstneming op de grondexploitatie Leidsche Rijn Uitvoeringsprogramma
• 2,518 miljoen euro in verband met de dotatie aan de voorziening negatieve grondexploitaties om de risicovoorziening op het, voor het Meerjaren Perspectief Ruimte, benodigde niveau te brengen
• 0,751 miljoen euro in verband met de correctie op de in het verleden genomen tussentijdse winstneming op de grondexploitatie Oudenrijn West (1,007 miljoen euro) en de winstneming op de grondexploitatie Merwedekanaalzone Deelgebied 4: Defensieterrein (-0,256 miljoen euro)
• 0,072 miljoen euro voor het verbeteren van de mobiliteit in Dichterwijk (MPR 2025)
• 0,009 miljoen euro negatief op overige onderdelen

Reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten: Bij de Tweede bestuursrapportage 2025 heeft de raad besloten dat afwijkingen van de begrote reservemutaties zijn toegestaan, aangezien de ruimtelijke ontwikkelingsprojecten meerjarig zijn en de uitvoering kan afwijken van de planning ('systeembesluit'). Voor de lagere onttrekking uit de reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten geldt dat de daadwerkelijke besteding van deze middelen in 2026 of verspreid over de komende jaren plaatsvindt.

Reserve Betaalbaar Wonen: Bij de Tweede bestuursrapportage 2025 heeft de raad besloten dat afwijkingen van de begrote onttrekkingen zijn toegestaan, aangezien de geïnventariseerde projecten die onderdeel zijn van de reserve Betaalbaar Wonen meerjarig zijn en de uitvoering kan afwijken van de planning ('systeembesluit'). Op basis van dit besluit zijn de volgende lasten verrekend met de reserve Betaalbaar Wonen:

De hogere onttrekkingen uit de reserve Betaalbaar Wonen bestaan uit:

• 0,683 miljoen onttrokken voor Hart van de Meern;
• 3,155 miljoen onttrokken voor Burgemeester Verderlaan 17-19;
• 1,000 miljoen onttrokken voor Kop Amsterdamsestraatweg – Oude Daalstraat.

Deze maatregelen zijn onderdeel van Utrechtse aanpak op gang houden woningbouw (3e en 5e tranche).

Toevoegingen

De hogere dotaties aan de reserve grondexploitaties bestaan uit:

• 7,427 miljoen euro gekoppeld aan het voorstel over de uitwerking van de bestendige bekostigingssystematiek voor de groei van de stad die nodig is met het oog op besluitvorming over toekomstige investeringen, is bij de Voorjaarsnota 2025 besloten om de bijdrage die de gemeente ontvangt uit de door de rijksoverheid aangekondigde 'Realisatiestimulans woningbouw" te reserveren binnen de reserve grondexploitaties. Conform BBV-voorschriften zijn nog te ontvangen subsidies reeds verantwoord.
• 6,636 miljoen euro betreft de egalisatie van de verantwoorde bijdrage woningbouwimpuls Merwede versus de daaraan gekoppelde kosten. Deze kasstromen zijn jaarlijks niet gelijk en worden geëgaliseerd via de reserve grondexploitaties.
• 4,838 miljoen euro bijdrage uit de reserve betaalbaar wonen t.b.v. de grondexploitatie Leidsche Rijn Uitvoeringsprogramma, Stationsgebied en Hart  de Meern (besluitvorming MPR 2025).
• 0,873 miljoen euro ontvangen rente op de voorziening negatieve grondexploitatie Stationsgebied
• 0,830 miljoen euro resultaat op de strategische en anticiperende verwervingen en voorraadfunctie
• 0,407 miljoen euro in verband met de onttrekking aan de voorziening negatieve grondexploitatie Stationsgebied om de voorziening met het geprognosticeerde eindsaldo van de geactualiseerde grondexploitatie te laten corresponderen
• 0,213 miljoen euro resultaat op diverse afgesloten projecten

Daarnaast een lagere dotatie van 3,246 miljoen euro vanwege een lagere winstneming dan begroot (2,823 miljoen euro) en een ongerealiseerde resultaat van een anticiperende verwerving (0,423 miljoen euro).

Reserve Omgevingswet: Storting positief saldo aan bestemmingsreserve Implementatie Omgevingswet

Reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten: Bij de Tweede bestuursrapportage 2025 heeft de raad besloten dat afwijkingen van de begrote reservemutaties zijn toegestaan, aangezien de ruimtelijke ontwikkelingsprojecten meerjarig zijn en de uitvoering kan afwijken van de planning ('systeembesluit'). Op basis van dit besluit zijn de volgende mutaties verrekend met de reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten:

De hogere dotatie aan de reserve Ruimtelijke Ontwikkelingsprojecten bestaat uit het toevoegen van de beschikbare middelen voor loon- en prijscompensatie (accres) en een toevoeging van middelen aan Samen voor Overvecht.