2: Bebouwde omgeving

De bebouwde omgeving is veilig, leefbaar en tast de gezondheid niet aan.

Wat hebben we bereikt in 2025?

• In 2025 hebben we 2.456 vergunningaanvragen binnen de bebouwde omgeving in behandeling genomen. Hieruit zijn uiteindelijk 1.769 verleende omgevingsvergunningen voortgekomen. Daarnaast hebben we in 2025 200 vooroverleggen met aanvragers gehad.
• In 2025 hebben we 1.522 (overlast) meldingen binnen de bebouwde omgeving in behandeling genomen. Dit zijn er wat minder dan het voorgaande jaar (1.624). Het aantal komt dit jaar meer overeen met het begrote aantal waar we jaarlijks rekening mee houden (1.500). Tegen overtredingen is handhavend opgetreden.
• Sinds 2025 voert de Omgevingsdienst namens de gemeente de periodieke milieu- en energiecontroles uit. In 2025 was dit de RUD, vanaf 2026 is de RUD opgegaan in de ODU (Omgevingsdienst Utrecht). We bleven wel het grootste deel van de overlastmeldingen over bedrijven en milieubelastende activiteiten behandelen, 3.271 in totaal in 2025.
• Werkzaamheden op het gebied bouw- en woningtoezicht zijn uitgevoerd zoals afgesproken, waarbij we ons richten op vergunningen- en constructiecontroles.
• We hebben uitvoering gegeven aan het Programma Beschermen Woningvoorraad. Het programma richt zich primair op het beschermen van de bestaande woningvoorraad en levert een directe bijdrage aan een van de beleidsdoelstellingen uit de Beleidsnota Wonen.

Nieuwe activiteiten in 2025
Deze activiteiten hebben we gerealiseerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• De Wet betaalbare huur (Wbh) is ingegaan op 1 juli 2024. De Wbh maakt ook in Utrecht handhaving van te hoge huurprijzen mogelijk. Tegen te hoge huurverhogingen wordt handhavend opgetreden op basis van meldingen die binnenkomen via het meldpunt Klacht over huren.
• De periodieke milieu-en energiecontroles worden niet langer door onszelf uitgevoerd, maar door de Omgevingsdienst. De gemeente blijft wel het bevoegd gezag.

Activiteiten die we niet meer zouden doen in 2025
Deze activiteiten hebben we in lijn met de Programmabegroting 2025 beëindigd in 2025.

• Vanwege de Utrechtse BegrotingsAlternatieven (UBA) en het feit dat we een beperktere handhavingscapaciteit hebben, is de werkwijze bij het oppakken van meldingen aangepast. Vanaf 2026 prioriteren we meldingen van bewoners en het opstarten van projecten. We pakken niet elk project en elke melding op, maar we zetten de beperkte capaciteit in waar deze het hardste nodig is. Meldingen met een verhoogd risico op de veiligheid, leefbaarheid of gezondheid pakken we als eerste op. Meldingen met een laag risico worden voortaan administratief afgehandeld.
• In 2025 voerde het Huurteam de werkzaamheden uit volgens de afspraken. Zoals opgenomen in de voorjaarsnota onder de hervormingsbezuinigingen is de overeenkomst met het Huurteam aan het einde van 2025 beëindigd. Vanaf 2026 pakt het Huurteam geen nieuwe vragen of meldingen meer op. Lopende juridische trajecten en woningopnames worden afgerond. Die afronding kan ook nog in 2026 plaatsvinden. Bijvoorbeeld vervolgtrajecten en procedures die voortkomen uit woningopnames in 2025.

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2025 
Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• Vergunningaanvragen toetsen volgens de Vergunningenstrategie.
• Begeleiding vergunningverleningsproces middels vooroverleggen met aanvrager.
• Toezicht naleving vergunningen oprichting, wijziging en sloop gebouwen.
• Uitvoering bouwwerken volgens Landelijk toezichtprotocol, constructieve berekeningen volgens Landelijk toetsingsprotocol.
• Inzet op voorkomen bouwhinder en -overlast.
• Risicogerichte naleving op milieu wet -en regelgeving, inclusief energieregels.
• Toezicht door de RUD (Omgevingsdienst; per 1 januari 2026 de ODU).
• Toezicht op bestaande bouw op veiligheid, gezondheid (binnenmilieu), duurzaamheid, uitstraling gebouwen.
• Oppakken van overlastmeldingen: wanneer er geen sprake is van een overtreding wordt de melding gesloten of doorgezet naar U-Centraal. Aanhoudende of ernstige overlastmeldingen kunnen vallen onder de Wet aanpak woonoverlast, via OOV.
• Toezicht op overtredingen van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).  
• Inzet op project Huisjesmelkers. Inspecteurs voeren op basis van een informatie gestuurde werkwijze gericht controles uit bij adressen van verhuurders die structureel de regels overtreden.

•  Inzet op het programma Beschermen bestaande woningvoorraad. Het programma Beschermen bestaande woningvoorraad bestaat voor een groot deel uit tijdelijke middelen die in het Coalitieakkoord Utrecht 2022-2026 beschikbaar zijn gesteld. De incidentele middelen lopen af na 2027. Daarom is het programma geëvalueerd. De evaluatie bevat de boodschap dat het programma effectief is en dat er structureel middelen nodig zijn voor de voortzetting.
• Toezicht op het gebruik van woningen, zoals toeristische verhuur, bouwkundig en kadastraal splitsen, omzetten, onttrekken en samenvoegen van woonruimte, onrechtmatige bewoning, opkoopbescherming, leegstand en goed verhuurderschap.

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2025.

• Er is risicogericht bepaald waar de prioriteiten liggen. Op basis hiervan is de toezichtcapaciteit efficiënt ingezet om de verschillende activiteiten te kunnen uitvoeren.  

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele Begroting 2025 toegelicht.