2: Water- en rioleringssysteem

Het water- en rioleringssysteem is gezond, robuust en toekomstbestendig voor iedereen. 

Wat hebben we bereikt in 2025?

• Ons water- en rioleringssysteem heeft ondanks het droge en warme jaar gefunctioneerd zoals beoogd.
• Er is geen wateroverlast ontstaan tijdens extreme neerslag en we hebben geen meldingen van overlast door te hoge of lage grondwaterstanden ontvangen.
• Het aantal problemen met oppervlaktewaterkwaliteit was beperkt, ondanks het warme en droge jaar.
• We hebben het stelsel robuuster gemaakt, onder meer door de kans op wateroverlast bij de Amsterdamsestraatweg te verminderen en door veel verhard oppervlak af te koppelen en te vergroenen.
• We hebben met onze inspanningen het Nederlands Kampioenschap Tegelwippen gewonnen.

Nieuwe activiteiten in 2025
Deze activiteiten hebben we gerealiseerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• Evalueren vervangingsstrategie: deze is geëvalueerd en aangepast vooruitlopend op herziening van de Visie Water en Riolering vanwege de betere kwaliteit van de riolering dan verwacht. Hierover hebben we de raad geïnformeerd met een brief  over het Programma Water en Riolering 2026-2030.  
• Afkoppelen van minimaal 15,3 hectare: we hebben 16,5 hectare verhard oppervlak afgekoppeld. Vooral bij de Amsterdamsestraatweg en de Westelijke Stadsboulevard is veel verhard oppervlak afgekoppeld. Van de totale 16,5 hectare is 3,1 hectare vergroend.     

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in Programmabegroting 2025.

• Evaluatie klimaatadaptatie en klimaat-stresstesten: de uitvoering van de lokale klimaatstresstesten is gestart maar vertraagd. De vertraging komt doordat deze afhankelijk zijn van de bovenregionale stresstest (landelijke uitvoering) die vertraagd waren.

• Gezamenlijk communicatiestrategie water, klimaatadaptatie en groen: we zijn gestart met de uitwerking van de gezamenlijke communicatiestrategie. We hebben daar beperkt op kunnen inzetten. De visuele stijl is wel klaar.

• Vervangen van minimaal 8,2 kilometer riolering: we hebben 4,0 kilometer riool vervangen.  Dat komt onder meer omdat de kwaliteit van de riolering op basis van nadere inspecties beter bleek dan verwacht. Ook zijn projecten vertraagd doordat de integrale projecten meer voorbereidingstijd vroegen, de uitvoeringskracht nog versterkt moet worden en de afstemming met nutsbedrijven moeizamer liep dan gedacht. Een deel van het budget voor rioolvervanging hebben we ingezet voor het verminderen van de kans op wateroverlast op de Amsterdamsestraatweg.

Activiteiten die we zouden blijven doen in 2025 
Deze activiteiten hebben we uitgevoerd zoals in de Programmabegroting 2025 opgenomen.

• Verbeteren van de oppervlaktewaterkwaliteit: samen met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden hebben we maatregelen genomen die het Programma Gezond Water staan. We hebben onder andere invasieve exotische waterplanten uit watergangen verwijderd, aangepast maaibeheer toegepast op rietoevers en ingezet op de bewustwording over waterkwaliteit bij bewoners.   
• Beheer en onderhoud gemeentelijk rioolstelsel, rioolgemalen en drainagestelsel: we hebben dit conform planning uitgevoerd. Voor het in beeld brengen van de kwaliteit van het rioolstelsel hebben we extra inspecties uitgevoerd.  
• Waarborgen van de gemeentelijke watertaken in  bouwplannen, gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen: dit hebben we gedaan door deelname aan gebiedsteams en (integrale) projectteams en met plantoetsing bij vergunningaanvragen. We hebben 2,0 hectare van de totaal 16,5 hectare afgekoppeld bij nieuw- of verbouwprojecten, verdeeld over ongeveer 750 aanvragen en meldingen.   
• Stimuleren nuttig gebruik hemelwater: de hiervoor opgenomen activiteiten in het programma Waterproof030 zijn uitgevoerd. We hebben het NK Tegelwippen gewonnen met 437.467 gewipte tegels en we hebben 40 tuincoaches opgeleid.  Hoewel we een lichte stijging zien in het gebruik van de subsidie groenblauwe daken sinds de regeling in 2024 is aangepast, is niet het hele bedrag gebruikt
• Groot onderhoud, vervangingen en verbeteringen aan het water- en rioleringssysteem: dit hebben we voortgezet.  
• Wateroverlast of schade door langdurige droogte voorkomen: we hebben dit gedaan door het vasthouden van regenwater waar het valt. Dat is onder andere gedaan door ruim 16,5 hectare verhard oppervlak af te koppelen en deels te vergroenen.
• Circulair maken van het water- en rioleringssysteem: met activiteiten uit het programma Waterproof zijn 948 regentonnen gerealiseerd.  Daarnaast zijn we gestart met het elektrisch uitvoeren van het dagelijks beheer en onderhoud aan de kolken en het verhelpen van gemelde wateroverlast.
• Aanpassen van het water- en rioleringssysteem aan de groei van de stad: we zijn een verkenning gestart naar een mogelijke andere locatie van de rioolwaterzuivering Utrecht. Daarnaast zijn we gestart met het in beeld brengen van toekomstige knelpunten van het water- en rioleringssysteem en hebben we de consequenties van de toename van het afvalwateraanbod in beeld gebracht. 

Deze activiteiten hebben we afwijkend of anders gerealiseerd dan opgenomen in de Programmabegroting 2025.

• Nieuwe grondslag voor de rioolheffing: het onderzoek hiernaar is afgerond. De raad is over de uitkomsten geïnformeerd met een raadsbrief . We hebben besloten deze collegeperiode geen besluit meer te nemen over een voorstel voor een nieuwe grondslag. 
• Opstellen van en  besluitvorming over omgevingsplanregels: het opstellen van de regels voor de klimaatadaptatiedoelstellingen hebben we uitgesteld, omdat eerst een actualisatie van de doelstellingen en strategie van de Visie Water en Riolering en Visie Klimaatadaptatie nodig is.
• Beheer en onderhoud watergangen: er is minder gebaggerd dan we hadden voorgenomen omdat de geprogrammeerde watergangen minder bagger bleken te bevatten dan verwacht. Ook hebben we minder gebaggerd omdat door de gestegen verwerkingskosten we eerst de uitkomst van een onderzoek wilden afwachten naar alternatieve manieren om bagger af te zetten.

In onderstaande tabel zijn de verschillen in de baten, lasten en reserves tussen de realisatie en actuele Begroting 2025 toegelicht.